kürtler etiketini içeren Yazılar

Süheyb Öğüt’ün Star Açık Görüş’te yayınlanan yazısı:

PKK ile TSK arasında süregelen mücadelenin nasıl isimlendirilmesi gerektiği noktasında uzun yıllardır müthiş bir kriz yaşıyoruz. Çünkü hepimiz bilinçdışı olsa da gayet iyi biliyoruz ki ismin bizzat kendisi müsemmanın hakikatini doğrudan belirleme gücüne sahiptir ve bu hakikat de her zaman için ideolojik bir hakikat olmak zorundadır. Yani bu mücadeleyi “terörle mücadele” olarak isimlendirdiğimiz zaman başka bir ideolojik hakikate, “savaş” olarak isimlendirdiğimiz zaman başka bir ideolojik hakikate gönderme yapmış oluyoruz. Dolayısıyla asıl mücadele PKK ile TSK’nin silahlı güçleri arasında değil PKK ve TSK’nin, kendi aralarındaki mücadeleyi isimlendirmeleri noktasında cereyan ediyor.

PKK’ya kıyasla hakim olan ideoloji TSK’nin ideolojisi olduğu için, şimdiye kadar tam da bu hakim ideolojinin etrafından örgütlenmiş olan hegemoninin en mühim araçları olarak işlev gören medya, mevzubahis mücadeleyi “terörle mücadele” olarak isimlendirmekte/damgalamakta bir an bile tereddüt etmedi. Etmedi ama PKK ve taraftarları, kendilerini terörist değil gerilla, yürüttükleri mücadelenin de bir terör değil savaş olduğunda ısrar etmekten vazgeçmediler.

Şiddet niçin kötüdür?

Şimdi bu noktada tartışmamız gereken mesele hangi tarafın doğru isimlendirmeyi yaptığını objektif bir şekilde tespit etmek olmamalı. Daha ziyade, bilhassa PKK’nın yaptığı isimlendirmenin ne türden performatif bir boyutu, askıya alınamaz ahlaki bir mesuliyeti kendilerine yüklediğini tavzih etmeye gayret etmeliyiz. Daha sarih bir ifadeyle, bugün artık tahammül edilemez hale gelmiş olan araba yakma, otobüs molotoflayıp genç ve masum bir kızın ölümüne sebep olma gibi eylemlerin “savaşa” mı yoksa teröre/tedhişe mi tekabül ettiklerini ortaya koymamız gerekiyor. Bununla beraber, şayet bu eylemler birer terör/tedhiş eylemleri ise -ki şimdiden söyleyeyim: Öyleler!- o zaman bu eylemlerin bir mücahede olmaktan koptukları ve tabiri caizse anomik bir mücadeleye dönüştükleri noktada ne türden bir siyasallığı ihdas ettiklerini de tespit etmeliyiz.

Terör/tedhiş mevzusunu masaya yatırmadan önce meselenin bir “şiddet” meselesi olmadığını, dolayısıyla teröre/tedhişe karşı olmanın şiddete karşı olmak gibi naif bir duruşa tekabül etmek zorunda olmadığını teslim edelim. Zira “şiddet nedir” sorusuna verilebilecek net bir cevap mevcut değildir ve bu sebeple de şiddetin mutlak surette menfi bir fenomen olduğunu ileri sürmek imkansızdır.

Terör/tedhiş zulümdür

Şiddet, tıpkı hız gibi, kendinde herhangi bir değeri ihtiva etmeyen bir fenomendir. Her şeyin bir hızı vardır: Yerinde duran bir araba, sıfır kilometre de olsa bir hıza sahiptir. Bu yüzden hıza karşı çıkmak demek aslında on beş kilometre hızla gitmeye de karşı çıkmak demektir. Ve her şey bir şiddet uygular, her kuvvet belli bir şiddete sahiptir.

Birisini bıçakladığınızda, bıçaklamayıp sadece tekme attığınızda, tekme atmayıp sadece hakaret ettiğinizde, hakaret etmeyip bağırdığınızda, bağırmayıp konuştuğunuzda ya da konuşmayıp sustuğunuzda da farklı seviyelerde şiddet uygulamış olursunuz. Bu yüzden, seküler teorisyenlerin Şeytan’dan arta kalan boşluğu şiddet kavramıyla doldurmaya çabalamaları son derece beyhude olduğu gibi asıl Şeytani olanı da ıskalamaktadır: Zulüm.

Şiddeti kötü yapan şey, amacıdır, ne için uygulandığıdır. Şiddet, zulmetmek için uygulanıyorsa zulüm olur, adaleti tesis etmek için uygulanıyorsa adalet olur. Öyle değil mi? Sokakta çaresiz bir kadına tecavüz eden bir caniyi durdurmak, kadını kurtarmak için caniye tekme tokat dalmak, zulme karşı -o anlık da olsa- adaleti tesis etmek demek değil midir? Teröre/tedhişe karşı olmakla şiddete karşı olmak arasındaki bu ince, kati ve önemli fark, terörün/tedhişin neden karşı çıkılması gereken bir illet olduğunu da açıklamaktadır. Terörün/tedhişin bizzat kendisi zulümdür. Peki zulüm nedir?

Lafı hiç gevelemeden söyleyelim: Teolojik olmayan bir şekilde yani işin içine vahyi hiç karıştırmadan zulmün ne olduğunu tespit etmek mümkün değildir. Bu minvalde verilen her türden karar ancak metafizik/teolojik bir karar olacaktır; rasyonel değil. Fıkıhta ittifak edilen tarife göre zulüm, olması gerekenin (Hak) olmamasıdır (adaletse olması gerekenin olmasıdır). Neyin nasıl olması gerektiğini de ancak Allah belirler ve vahiy vasıtasıyla insanlara bildirir. Fıkıhta zulüm meselesinin beşeri varoluşla alakalı merkezini teşkil eden hüküm en sarih haliyle Hz Muhammed’in Veda Hutbesi’nde ifade edilmiştir: “İnsanlar!

Bugünleriniz nasıl mukaddes bir gün ise, bu aylarınız nasıl mukaddes bir ay ise, bu şehriniz (Mekke) nasıl mübarek bir şehir ise, canlarınız, mallarınız, namuslarınız da öyle mukaddestir, her türlü tecâvüzden korunmuştur.” Dolayısıyla canlara, mallara ve namuslara uygulanan her türden mütecaviz şiddet, zulüm anlamına gelmektedir.

Adalet için olmazsa olmaz…

Şayet bu hüküm, herhangi biri tarafından ihlal edilirse, o zaman bu kişiye karşı icabında öldürmek de dahil olmak üzere belli seviyelerde şiddet uygulanır ki bunlar da adaleti tesis ederler. Ama en önemlisi de, bu hükmün askıya alınması söz konusu olamaz, zira askıya almanın bizatihi kendisi -kendilerini İslami örgütler olarak takdimler tarafından yapılıyor olsalar bile- zulümdür. Hükmü bizler ihdas etmediğimiz gibi onu askıya alacak olanlar da bizler değiliz. Zalime karşı yapılan mücadelenin, kendisini zulümden temyiz ve tefrik ederek adaleti tesis etmeye çabalayan bir mücahedeye dönüşebilmesi için mevzubahis hükmün her daim tatbik edilmesi iktiza eder. Bu hükmü askıya alarak üzerinde hepimizin hakkı olan ve kimselerin de canlarına, mallarına, namuslarına kastetmeyen belediye otobüslerini molotoflamak, masum bir canı katletmek, vatandaşların şahsi mülklerini tahrip etmek, amaç adalet dahi olsa zulmetmek demektir. Adalet sadece amaçta değil araçta da saklıdır. Nitekim Maide Suresinin sekizinci ayetinde şöyle buyrulmaktadır: “Ey iman edenler, Allah için hakkı ayakta tutanlar ve adaletle şahitlik yapanlar olunuz. Bir kavme olan kininiz, sizi adaletsizliğe sevketmesin. Adaletli olun, çünkü o, takvaya daha yakındır. Allah’tan korkun. Şüphesiz Allah, yaptıklarınızdan haberdardır.”

Hepsi de daha ziyade modern marazlar olan devrim, darbe, olağanüstü hal uygulamaları gibi durumlarda askıya alınan şey tam da Veda Hutbesi’nde ifade edilen hükmün kendisidir. Sadece hukukun değil ahlakın da askıya alındığı bu menfi durumlarda ortaya çıkan -artık terör/tedhiş demeye gerek yok- zulmün referansları ulus, devlet ya da sosyalizm ve faşizm gibi muhtelif ütopyalar olmuştur. Her biri insanı aşan bu müteal nosyonlar neticede hem insanları hem de onları muhafaza eden ahlaki hükümleri korkutucu bir şekilde önemsiz hale getirmiştir. Bu büyük Ötekiler karşısında insan, onların peşinden koşan bir nefer olsa bile feda edilebilir hale gelmektedir. Hem de çok paradoksal bir şekilde. Çünkü bu büyük Ötekilerin hem bir taraftan Tanrı için değil insan için varoldukları söylenmekte hem de diğer taraftan insanlar bunların uğruna rahatça kurban edilebilir hale getirilmektedir. Otobüs molotoflayan PKK taraftarı gençleri ya da 17.500 faili meçhule imza atan Jitem üyelerini müsterih kılan tek şey, tam da insanların saadetini tesis edeceklerini düşündükleri o büyük Ötekilerine yaptıkları hizmettir.

Kurbanlaştıran siyaset

Elbette ki Allah da mütealdir adalet de. Ama bunların müteal oluşu, insanın kutsiyetini nefyetmek bir yana, bilakis onu mutlak surette tekit ve teyit eder bir mahiyettedir; tıpkı Veda Hutbesi’nde ve muhtelif ayetlerde beyan edildiği gibi. Bir müteal olarak Allah’ın insanlardan kurban etmelerini beklediği esas zelilse, zulmün mutlak kuvvesi olan hevanın (nefis) ta kendisidir. Dolayısıyla mesele, büyük Ötekilerin hepsinden kurtulmak değildir -ki bu psikanalitik açıdan zaten imkansızdır. Mesele, büyük Ötekimizin kim olduğu ve bizi ne türden bir ideolojik çağrılmaya tâbi kılarak özneleştirdiğidir.

Açıktır ki Allah’ın yerine ulus, devlet ya da sosyalizm gibi büyük Ötekiler ikame edildikten sonra ortaya seküler bir siyaset değil gayr-ı insani bir siyasi teoloji çıkmıştır. Kemalizm olarak da isimlendirebileceğimiz bu siyasi teolojide hukukun askıya alınması suretiyle Kürtler (Diyarbakır Cezaevi’ndeki işkenceler, OHAL uygulamaları, faili meçhuller), Yahudiler, Ermeniler (tehcir, varlık vergisi), Aleviler (Dersim katliamı), muhafazakar Müslümanlar (başörtüsü yasağı, İstiklal Mahkemeleri), solcular (82 darbesi) birer kurban haline getirilmişlerdir.

Gözden çıkarılabilir sivil!

Bu kurbanlardan/mazlumlardan mevcut siyasi yapıya karşı en şiddetli şekilde isyan edenlerse Kürtler olmuştur. Lakin Kürtlerin PKK noktasında sergiledikleri isyanın ufku ve biçimi mezkur eylemlerden anlaşıldığı üzere, kendilerini kurbanlaştıran teolojik siyasetle birebir örtüşmektedir. Başka bir ifadeyle bugün artık kurban, kurban eder hale gelmiş, hukuku/ahlakı askıya alarak Kemalist bir siyaset yürütmeye başlamıştır. Hem egemen iktidarın hem de PKK taraftarlarının, nüfusun büyük çoğunluğunu gözden çıkarılabilir istisnalar olarak gördüğü bir durumda bizlere de bitmek bilmeyen bir istisna halinde yaşamak kalmaktadır.

Halbuki şayet PKK’nın yürüttüğü mücadele tam kendi iddia ettiği gibi bir savaştan ibaretse, o zaman bu savaşın sivillere teşmil edilmemesi gerekir. Savaşın/cihadın ahlaki açıdan performatif veçhesi budur. Ve şayet bu “savaş” gerçekten de adaleti tesis etmek için yapılıyorsa, adaletin de silahla ve kanla tesis edilmesinin bundan böyle mümkün olmadığının farkına varılmak zorundadır. Hele hele taraflarının kahir ekseriyetinin Müslüman olduğu ve bu sayede birbirlerinin zalimi olmayı nehyeden mutlaka hükümlere tâbi olduklarını beyan ve taahhüt etmiş oldukları bir ülkede bu imkanı (İslam’ı) kullanıp insanlara kendi dinlerine daha sıkı sarılmalarını vazetmek yerine onları silaha sarılmaya davet etmenin gafletten başka bir şey olmadığı idrak edilmelidir artık. Mücadelenin bir mücahedeye dönüşebilmesi içinse evvela öfkelerin ve hırsların karşısında mücahede edilmelidir. Aksi takdirde kısır bir kan davasına dönüşen bir kavgada ortada ne Hak kalır ne de adalet. Sadece kurbanlar, gözyaşı ve faillerini de kahredecek bir zulüm…

 

Süheyb Öğüt